TOPRAK LABORATUVARI

Toprak Analizi Nedir ve Niçin Yapılır?

Toprak analizi; belli bir tarla toprağının gübre ve kireç ihtiyacını ortaya çıkaran bilimsel bir metottur. Belli bir tarlayı temsil eden bir toprak numunesi, bu maksatla kurulmuş olan laboratuarlarda, fiziksel ve kimyasal yollarla analiz edilerek, içerisindeki mikro ve makro besin maddelerinin miktarları bulunur. Bu şekilde numunenin alındığı toprakta ekilen bitkinin gelişmesi ve yüksek mahsul vermesi için hangi gübreleri ne zaman, ne şekilde ve ne miktarda kullanılması gerektiği ortaya çıkar.

Yapılan araştırmalar göstermiştir ki; toprak testleri ile tarla denemeleri arasında çok sıkı bir ilişki mevcuttur. Muhtelif bitki, toprak ve iklim şartları altında yapılan tarla denemelerine haiz olmayan laboratuar testleri sonucu yapılacak gübre tavsiyeleri, yalnız barometreye bakarak yapılan hava tahminleri kadar bir önem ifade eder.

Laboratuarda analiz edilen bir toprakta fazla miktarda x bitki besin maddesi bulunursa, o bitki besin maddesini içeren gübreden verildiği zaman topraktan alınan mahsulde herhangi bir artış görülmemekte; hatta azalış görülmektedir. Halbuki testi yapılan bir toprakta bitkinin ihtiyacından daha az x besin maddesi bulunuyorsa, o bitki besin maddesini içeren gübreden verildiği zaman topraktan alınan mahsulde belirli oranlarda artışlar sağlanmaktadır.

Değişik tarlalara ait topraklar farklı besin maddeleri içerir. Toprak testleri mevzu bahis toprakta hangi bitki besin maddesinin eksik olduğunu ve hangi bitki besin maddesinin yüksek olduğunu gösterir. Toprak testleri üreticiye, gübre için sarf ettiği paradan azami istifadeyi sağlamaya yardım eder. Gereksiz yere gübre kullanılmamasını sağlar.

Toprak Testleri Yaptırmadan Gübre Kullanırsak Ne Olur?

a) Gereğinden çok gübre kullanırız. Hatta fazla gübre toprağa ve mahsule olumsuz etki de yapabilir. Ayrıca ekonomik kaybımıza da sebep olabilir.
b) İhtiyaçtan daha az gübre kullanırız. Bu takdirde ürün gübreden tam olarak istifade sağlayamaz. Elde edilecek ürün ekonomik bakımdan bizi tatmin etmeyebilir.
c) Yanlış cins gübre kullanırız. Sonucunda ürün miktarı azalabilir, yatabilir veya kuruyabilir. Toprak reaksiyonu ve evsafı değişebilir. Ekonomik yönden verilen para heba olur.
d) Yanlış zamanda ve yanlış şekilde gübre kullanırız. Böyle bir gübrelemeden hiç bir fayda sağlayamayız.

Yukarıdaki yanlışları yaptığımız zaman gübrelemeden azami istifadeyi sağlayamadığımız gibi toprağa kötü bir karakter verebiliriz ve bir daha o toprağa eski yapısını almasını sağlayamayız. Onun için toprak testi yaptırmak zorundayız.

Numune Alma Zamanı

Toprak numunesinin alınması iklim şartlarına bağlıdır. Sıcaklık ve rutubet şartlarının uygun olduğu zamanlarda, yıl boyunca herhangi bir zamanda numune alınabilir. Numune alınırken toprak, numuneyi alanın ayağına bulaşacak kadar ıslak olmadığı gibi, numune alma aletlerine zorluk çıkaracak kadar da kuru olmamalıdır. Ancak toprak kirliliği, diğer problemler vb. çalışmalar için en uygun olan her zamanda numune alınmalıdır.

1-Önceden gübre konulmuş yerlerden,
2-Hayvan gübresi yığılan yerlerden,
3-Harman yeri ve hayvan yatmış yerlerden,
4-Sap, kök ve yabani otların yakıldığı kısımlardan,
5-Tarlaların çukur ve tümsek yerlerinden, tarla sınırları ve yakınlarından,
6-Ağaç altlarından, dere, orman, su arkı ve yollara yakın kısımlardan,
7-Sıraya gübreli ekim yapılan mahsullerde sıra üstlerinden,

Tarlada Nereden ve Nasıl Toprak Örnekleri Alınır?

Değişik tarlaların topraklarında farklı miktarlarda bitki besin maddesi bulunmaktadır. Bunun için her tarladan ayrı ayrı toprak örneği alınması gerekir.
- Aynı tarla içinde, değişik özellik gösteren kısımlar bulunabilir. Mesela tarla toprağının bir kısmı açık renkli, diğer bir kısmı koyu olabilir. Bu renk farklılığı bize tarlanın bu iki kısmında organik madde demir gibi birçok madde bakımından farklılıklar olduğunu gösterir.
- Tarlanın bir kısmı düz bir kısmı eğimli olabilir veya tarlanın bir kısmı çorak, diğer bir kısmı nispeten daha verimli olabilir. Eğer aynı tarlanın içinde böyle farklı yerler varsa bu alanlardan da ayrı ayrı toprak örneği alınmalıdır.

Örneklerin Torbalanmasında Nelere Dikkat Edilmelidir

Toprak örnekleri eğer naylon torbalara konulmuşsa naylonlar birkaç yerinden kalemle delinir. Böylece topraktan çıkacak nemin bu deliklerden uçması sağlanır. Aynı zamanda içine koyduğumuz kağıt etiketin nem dolayısıyla parçalanması engellenmiş olur.
Toprak örneği alındıktan hemen sonra laboratuara gönderilmeyecekse, toprağın evde kurutularak gönderilmesi daha erken analiz sonucu almanızı sağlar. Çünkü toprağın nemli olması analizlerin yapılmasına engel olduğundan laboratuarlarda nemli toprak kurutulmak için muayyen bir süre bekletilir.
Eğer mümkünse alınan toprak örnekleri evde veya uygun bir yerde, oda sıcaklığında, toz almayacak bir şekilde temiz naylon veya dosya kağıtları üzerinde serilerek kurutulup sonra laboratuara gönderilmelidir. Böylece laboratuarda nemli toprağın kurutulması için geçen süreyi beklemeden toprak analize alınır ve daha erken analiz sonuç raporunun alınması sağlanmış olur.

Uygulamada Yapılan Hatalar

Gübreleme amacıyla toprak örneği almak gübrelemenin temelidir. Bunun için dikkatli olmak gerekir. Özellikle uygulamada önemli hatalarla karşılaşılmaktadır. En çok yapılan hatalardan bir kaçı şöyledir:
- Toprak örnekleri kürekle 20 cm' ye kadar olan derinlikten alınmayıp toprağın hemen yüzeyinden ve çoğu zaman elle alınmaktadır.
- Alınan toprak miktarı 1 kg kadar değil de 100-150 gr kadar alınmakta ve bu nedenle gönderilen toprak laboratuarda analize yeterli olmamaktadır.
- Alınan toprak örnekleri uygun olmayan kaplara örneğin o anda bulunan konserve kutularına veya makarna naylonlarına konulmaktadır.
- Etiketler kurşun kalemle yazılmayıp tükenmez kalemle yazılmakta ve naylona konup ağzı kapatılınca toprak terleme yaptığından mürekkep bulaşınca etiketteki yazılar okunmaz olmaktadır.
- Topraklar naylon torbaya konulduktan sonra naylon torbalar birkaç yerinden delinmediğinden içine konan etiketler toprağın neminden dolayı naylon içerisinde ıslanarak parçalanmaktadır.
- Çiftçinin aynı mevkide birden fazla tarlası olduğunda, toprak örnekleri alındıktan sonra etikette hangi toprağın hangi tarlaya ait olduğu belirtilmemekte ve böylece laboratuara gönderilen topraklar analizleri yapılıp rapor gönderildiğinde çiftçi tarafından tarlalar karıştırılmaktadır.

Toprak Örneği Nerden ve Nasıl Alınır?

Tarlada önemli değişiklikler gösteren kısımların her birinden ayrı ayrı birer karışık örnek alınmalıdır. Tarlanın her tarafı aynı özelliğe sahip olsa bile 40 dekardan (dönüm) büyük ise bir toprak örneği yeterli değildir. örnek almak için birçok aletler kullanılabilir. En kullanışlı olanı toprak burgusudur. Bu aletin bulunmadığı hallerde toprak örneği bahçe küreği (bel) ile de alınabilir (Şekil 1).

Şekil 1 : Toprak Örneği Alımı

Toprak numunesi almak için kullanılan burgu, kürek gibi aletler, toprak örneğinin alınacağı derinlik toprağı işleme derinliğine göre değişir. Gübreleme amacıyla alınan bu örneklerin derinliği 15-20. cm (1karış) olmalıdır. Şekil 2 'de olduğu gibi V harfi şeklinde bir çukur kazılır, sonra çukurun düzgün tarafından takriben 3-4 cm kalınlığında 15-20 cm bir toprak dilimi alınır.

Bağ gübrelenmesinde ise 0-20, 20-40, 40-60 cm derinliklerden, Meyve ağaçlarında ise 0-30,30-60,60-90,90-120 cm deki dört derinlikten toprak örnekleri alınmalıdır.her derinlikteki toprak örneği ayrı ayrı torbalara konup laboratuara getirilmelidir.

Şekil 2: Toprak numunesi alınırken V harfi şeklinde bir çukur kazılır

Tarlanın büyüklüğüne göre toprak yüzü hafifçe sıyrılarak 10-20 ayrı çukurdan alınan toprak örnekleri temiz bir bez üzerine veya kova içerisine konularak iyice karıştırılır. Karıştırılırken toprak kesekleri parçalanmalı, bitki ve taş parçaları ayıklanmalıdır Daha sonra bu karışımdan alınan 1-2 kg kadar toprak temiz bir torbaya konarak etiketlenmelidir.

Toprak örnekleri ekimden veya gübre kullanma tarihinden 1,5-2 ay önce alınmalıdır Donlu ve çamurlu yerlerden örnek alınmaz

Şekil 3: Toprak numuneleri tarlanın bir ucundan diğer bir ucuna uzanan düz bir hat üzerinde olmayıp, şekildeki gibi zig-zag bir çizgi üzerinden alınmalıdır.

Meyve Bahçesinden Numune Alma

Alınan Toprak Örneklerinin Toprak Analiz Laboratuarına Gönderilmesi

Numune Torbası Üzerinde Yeralacak Etiket Bilgileri